فرهنگش را هم از فرنگ آورده‌ایم؟

خبرگزاری مهر - مجله مهر: «خودت یادت نیست تا دیروز جلو در آسانسور وایمیسادی، می‌گفتی دربست!» این دیالوگ مهران مدیری در فیلم «دایره زنگی» است؛ وسط دعوایی بر سر فرهنگ آپارتمان‌نشینی. انگار بعضی عادت‌ها و رفتارها را زودتر از فرهنگی که باید همراهشان بیاید، یاد می‌گیریم.

ما ایرانی‌ها در خیلی چیزها، به‌جای فرهنگش، فقط ادایش را داریم؛ از آپارتمان‌نشینی و ماشین‌سواری گرفته تا نگهداری از سگ و گربه. شکل زندگی را از فرنگ می‌گیریم، اما گاهی یادمان می‌رود آن شکل، آداب و اقتضائاتی هم دارد. حیوان خانگی را به خانه می‌آوریم، اما ممکن است هنوز ندانیم نباید مسیر رفت‌وآمد دیگران را به محل کثیف‌کاری‌اش تبدیل کنیم. انگار در گرفتن ظاهر زندگی مدرن عجله داریم، اما حوصله یادگرفتن قواعدش را نداریم.

این روزها ماجرای حضور چند بازیگر زن در مجلس ختم حمید علیدوستی در مسجد و بدون روسری، دوباره همین پرسش را پیش می‌کشد: آیا از قواعد حضور در فضاهای مختلف، فقط آن‌هایی را می‌پذیریم که با سلیقه خودمان جور درمی‌آیند؟

هیچ‌کس بدون گان استریل وارد اتاق عمل نمی‌شود؛ فوتبالیست با کت‌وشلوار وسط زمین بازی نمی‌رود و کسی با بلوز و دامن به استخر نمی‌رود. هر فضایی اقتضائات خودش را دارد. در بسیاری از اماکن مذهبی دنیا هم پوشش متناسب با آن مکان، حتی برای کسانی که پیرو آن دین نیستند، بخشی از آداب حضور است.

کیت میدلتون، عروس خانواده سلطنتی بریتانیا، و آنا د آرماس، بازیگر هالیوودی، هنگام حضور در مسجد شیخ زائد، با پوشش مناسب همانجا، سر خود را پوشانده‌اند که براساس اعتقادات شخصی‌شان هم نیست بلکه از سر احترام و آداب به مکانی که واردش شده‌اند آن پوشش را داشتند، چون آن‌ها برای رعایت حرمت یک مکان مذهبی، لازم نیست مسلمان باشند یا به باورهای آن اعتقاد داشته باشند.

ماجرا این نیست که همه آدم‌ها باید یک جور فکر کنند یا به یک اندازه مذهبی باشند. حرف بر سر این است که آیا می‌توانیم میان باور شخصی خودمان و حرمت فضایی که به آن وارد می‌شویم، تفاوت بگذاریم؟ حالا می‌خواهد یک بازیگر هالیوودی غیرمسلمان در مسجد شیخ زاید ابوظبی باشد یا یک بازیگر ایرانی در مسجدی که مجلس ختم حمید علیدوستی در آن برگزار شده.

شاید مسئله همین‌جاست؛ اینکه گاهی فکر می‌کنیم ظاهر زندگی مدرن را پذیرفته‌ایم، فارغ از اینکه از این سبک زندگی فقط ژست‌هایش را برداشته‌ایم و فرهنگش را کنار گذاشته‌ایم و هنوز در پذیرفتن ساده‌ترین قواعد هم‌زیستی و احترام، با خودمان تعارف داریم.